Vraag en antwoord over de handhavingskwestie pioenrozen 

15-10-2026, 14:28

Versie 26-10-2026

Meer informatie leest u in de raadsinformatiebrief: Document Opmeer - DEF. Raadsinformatiebrief - iBabs Publieksportaal.

Heeft u andere vragen? We gaan graag met u in gesprek

Zijn uw vragen naar aanleiding van onderstaande vraag & antwoord niet beantwoord of zoekt u meer informatie?
Op opmeer.nl worden de laatste ontwikkelingen en updates gedeeld.

U kunt contact met ons opnemen. Wij helpen u waar mogelijk, denken mee en gaan graag met u in gesprek. U kunt ons bereiken via telefoonnummer 0226 -36 33 33 of e-mail gemeente@opmeer.nl.

Waarom heeft de gemeente de vooraankondiging tot handhaving gestuurd? 

Op 20 maart 2026 is er een verzoek om handhaving bij de gemeente ingediend door de ‘Groene Arabesk’. Deze is gemachtigd door het bestuur van de Stichting Natuurbeschermingswacht, Coöperatie Mobilisation for the Environment U.A. en Stichting Mobilisation for the Environment.

Na ontvangst van een handhavingsverzoek start een wettelijke procedure en is de gemeente gedwongen (‘beginselplicht tot handhaving’) om te beoordelen of er sprake is van een overtreding. De gemeente heeft vervolgens controles laten uitvoeren op de in het handhavingsverzoek genoemde percelen. Dit om te constateren of ter plaatse daadwerkelijk pioenrozen aanwezig zijn. Verder is beoordeeld of dit in strijd is met het op die locatie geldende bestemmingsplan als onderdeel van het Omgevingsplan van de gemeente Opmeer. Uit die beoordeling is gebleken dat sprake is van een overtreding en heeft de gemeente een vooraankondiging gedaan voor het opleggen van een last onder dwangsom.

Een vooraankondiging tot handhaving is, zoals beschreven in de toen verzonden brief, geen definitief besluit tot handhaving. Het verzoek om handhaving wordt afgehandeld op grond van de geldende wet- en regelgeving. Daarbij vooropgesteld: in het handelen van de gemeente staat altijd het algemeen belang, het belang van de inwoners en ondernemers van Opmeer voorop, binnen de kaders van de wetgeving. Gelijktijdig met de aanvang van het verplichte juridisch traject onderzoekt de gemeente wat de aanwezige mogelijkheden voor de betrokkenen zijn.

Waren er op het moment van verzending van de vooraankondiging tot handhaving – ook andere mogelijkheden bekend voor de betrokken agrariërs?

Op het moment van verzending van de vooraankondigingen, waren er geen alternatieve mogelijkheden bekend bij de gemeente. Wel is de gemeente direct een traject gestart, waarin onderzocht wordt wat de eventuele mogelijkheden voor de belanghebbenden zijn.  

Een vooraankondiging tot handhaving is zoals beschreven in de brief, geen definitief besluit tot handhaving. Daarbij vooropgesteld: in het handelen van de gemeente staat altijd het algemeen belang, het belang van de inwoners en ondernemers van Opmeer voorop. Het verzoek om handhaving wordt afgehandeld conform de geldende wet- en regelgeving.

Het college en de gemeentelijke organisatie onderzoeken om die reden na aanvang van het juridisch traject, tegelijkertijd intensief wat de aanwezige mogelijkheden zijn voor de betrokkenen. Dit traject loopt daarmee parallel met de te zetten juridische stappen.

De uitvoering van dat onderzoek vraagt de nodige tijd. 
Waar mogelijk zal de gemeente zich inzetten de ondernemers en inwoners te ondersteunen en/of van dienst te zijn.

Hoe wil de gemeente een handelingsperspectief bieden, voor de korte en lange termijn?

Wat zijn de eventuele mogelijkheden om de teelt van de pioenrozen op een perceel of percelen tijdelijk met een vergunning toe te staan. De gemeente kan op voorhand niet zeggen of een dergelijke vergunning afgegeven kan worden. Er is namelijk een omgevingsvergunning in afwijking van het omgevingsplan noodzakelijk, die juridisch gezien alleen kan worden afgegeven als sprake is van een ‘evenwichtige toedeling van functies aan locaties’. Dit houdt in dat de gemeente bij de beoordeling verplicht rekening houdt met de afweging tussen:

Of er wordt voldaan aan uw belang bij het telen van de pioenrozen.
Alle andere belangen die een rol spelen.

Om in aanmerking te komen voor de hierboven genoemde tijdelijke vergunning, kan een omgevingsvergunning voor een ‘buitenplanse omgevingsplanactiviteit’ worden aangevraagd (ook wel BOPA genoemd). Dit is de snelste oplossing om, waar dat juridisch mogelijk is, het gebruik voor de teelt van pioenrozen nu te legaliseren. Bij een vergunningsaanvraag wordt voor de compleetheid onderstaande informatie aangeleverd:

Een situatietekening met de percelen waarop pioenrozen worden geteeld.
De duur van de teelt, hoe lang blijven de eventueel nu aanwezige pioenrozen op de percelen staan.
Welke maatregelen er worden getroffen om drift van gewasbeschermingsmiddelen te voorkomen.

Bij de aanvraag is het belangrijk aan de ruimtelijk relevante aspecten te voldoen, zoals landschappelijke en milieutechnische eisen. De gemeente vraagt na binnenkomst van de aanvraag mogelijk aanvullend naar onderzoek op voorgaande punten. Het kan dan gaan om bijvoorbeeld ecologisch onderzoek naar mogelijk strikt beschermde plant- en diersoorten die op de percelen voorkomen en/of onderzoek naar de effecten van de teelt op het leefgebied van weidevogels.

Kan de gemeente overgaan tot vergunningverlening, dan wordt aan de vergunning een termijn verbonden tot wanneer de pioenrozen mogen staan.

Wat is de mogelijke oplossing voor de lange termijn?

Is het in de toekomst mogelijk om op een perceel dat nu gebruikt wordt voor pioenrozen - dat ook in de toekomst te mogen? En is het t.z.t. op andere percelen mogelijk (nu nog niet aanwezige) pioenrozen te telen? Daarop heeft de gemeente nu nog geen antwoord. Op dit moment wordt er met spoed gewerkt aan het opstellen van beleid. Beleid met daarin antwoord op de vraag hoe om te gaan met tuinbouw, waaronder ook de teelt van pioenrozen valt. Uit dit beleid gaat blijken hoe de gemeente in de toekomst met tuinbouw wil omgaan binnen de gemeente en welke mogelijkheden er voor zijn om pioenrozen te telen op agrarische gronden binnen Opmeer.

Meer informatie over het aanvragen van de vergunning?

Aanvullende informatie over de aanvraag van een vergunning vindt u op www.opmeer.nl/omgevingsvergunning.

De legeskosten voor de aanvraag voor de omgevingsvergunning zijn € 551. Juist in de context van deze kwestie, realiseert de gemeente dat deze kosten gevoelig liggen. Helaas is het zo dat daar waar er sprake is van strijd met het huidige omgevingsplan, deze kosten niet elders verhaald kunnen worden.

Waar zijn de geldende regels terug te vinden?

Degene die de geldende regels willen nagaan kunnen het volgende doen: via het Omgevingsloket is per locatie het geldende bestemmingsplan in te zien.

Door het adres of de kadastrale perceelcode in te voeren, komt de gekozen locatie op de kaart in beeld.
Vervolgens kan op de exacte locatie worden geklikt waarvan men de bestemming wil weten.
Aan de linkerkant volgt een menu met geldende regels. Daar is de term ‘bestemmingsplan’ (herkenbaar aan de tweede regel) te zien.
Door op de titel van het bestemmingsplan te klikken, verschijnt aan de rechterkant een menu met de geldende bestemmingen.
Als men vervolgens op de titel van de ter plaatse geldende bestemming klikt, worden de geldende regels geopend.

Wat is het beste moment voor het aanvragen van de vergunning?

Het vriendelijke, toch dringende advies is om zo snel mogelijk de noodzakelijke aanvraag in te dienen - en uiterlijk voor het verstrijken van de gestelde termijn (vermeld in de aan de betrokkenen verzonden brief).

Zolang de gemeente geen aanvraag heeft ontvangen, moet wettelijk gezien het handhavingstraject worden voortgezet. Dat kan betekenen dat er een (vanuit het juridisch traject verplicht), definitief handhavingsbesluit volgt. Op grond van dat besluit ontstaat de verplichting binnen de daarin gestelde begunstigingstermijn de pioenrozen te verwijderen.

Hoe gaat het verder met de handhaving?

Naar aanleiding van de vooraankondiging tot handhavend optreden, heeft de gemeente zienswijzen van de betrokkenen ontvangen. De volgende stap in het wettelijk handhavingsproces is het nemen van een definitief besluit op het verzoek om handhaving. Bij deze besluitvorming, welke op perceelniveau gebeurt, worden de ingebrachte zienswijzen betrokken. Ook onderzoekt de gemeente nogmaals zorgvuldig of er omstandigheden zijn waardoor er eventueel geen sprake is van strijdigheid met het bestemmingsplan/omgevingsplan. Dit doen we onder meer door het uitvoeren van een nieuwe controle op de betreffende percelen.

Vervolgens besluit de gemeente of al dan niet handhavend opgetreden moet worden (beginselplicht tot handhaven). Afzien van handhavend optreden is alleen mogelijk als er concreet uitzicht op legalisatie is. Dat concrete uitzicht op legalisatie is er alleen als er bij ons een aanvraag om omgevingsvergunning voor een tijdelijke buitenplanse omgevingsplanactiviteit is ingediend, en wij beoordeeld hebben dat voor die aanvraag de afgifte van een omgevingsvergunning wettelijk gezien mogelijk is.

Kan de gemeente bij de aanvraag van een - omgevingsvergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit - een ecologisch onderzoek naar ‘strikt beschermde soorten’ opvragen?

De gemeente kan tijdens de behandeling van een omgevingsvergunningaanvraag voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit, de aanvrager eventueel verzoeken een ecologisch onderzoek naar ‘strikt beschermde soorten’ uit te laten voeren en de uitkomst daarvan aan te leveren.
Op voorhand kan niet bepaald worden of een dergelijk onderzoek noodzakelijk is. Dit is o.a. afhankelijk van de locatie en de volgende factoren:

Welke werkzaamheden op het perceel nog gaan plaatsvinden in verband met de teelt van pioenrozen.
Welk seizoen de bovenstaande werkzaamheden plaatsvinden.

Waarom heeft de gemeente niet gekozen voor een algemene bijeenkomst voor de betrokkenen en eventuele andere partijen – voorafgaand aan het verzenden van de vooraankondiging handhaving?

Als de gemeente een handhavingsverzoek krijgt, dan geldt er een wettelijke beginselplicht tot handhaving. Dit is vaste jurisprudentie van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS):  

‘Gelet op het algemeen belang dat gediend is met handhaving, zal in geval van overtreding van een wettelijk voorschrift het bestuursorgaan dat bevoegd is om met bestuursdwang of een last onder dwangsom op te treden, in de regel van deze bevoegdheid gebruik moeten maken.’

Anders gezegd: een algemene bijeenkomst voorafgaand aan de verzending van de vooraankondiging handhaving, vertraagt het juridische proces. Dit terwijl dat proces gebonden is aan wettelijke termijnen. Voortgang is noodzakelijk om onnodige juridische kosten te voorkomen. Dat beperkt bij aanvang de mogelijkheden. Door in de verzonden brief de betrokken agrariër te verzoeken een zienswijze in te dienen, kan er per situatie individueel beoordeeld worden wat de beste opties zijn.

Dat is de reden dat er geen algemene bijeenkomst voorafgaand aan de vooraankondiging is georganiseerd. De gemeente wil er zo voor zorgen dat de formele lijnen goed lopen, in het belang van de betrokken agrariërs en de sector in het algemeen. 

De beleidsruimte waarover bestuursorganen bij handhaving beschikken is met deze beginselplicht tot handhaving dus zeer beperkt. Deze plicht geldt onverkort, of er nu sprake is van ambtshalve geconstateerde overtredingen of van overtredingen waarop wordt gewezen via een verzoek tot handhaving van een belanghebbende. Bij een verzoek om handhaving gaat de gemeente niet direct in gesprek met de betrokken partijen, maar doet eerst zelf onderzoek naar de illegale situatie die in het verzoek om handhaving is vermeld: het ligt op de weg van het tot handhaving bevoegde bestuursorgaan (lees: de gemeente) om feiten en omstandigheden te verzamelen om vast te stellen of sprake is van een overtreding.  Als uit de feiten en omstandigheden blijkt dat er sprake is van een overtreding verstuurt de gemeente aan de overtreder een voornemen tot handhavend optreden.

Was ‘zicht op legalisatie’ niet een ‘manier’ geweest om de teelt te gedogen en dus van handhaving af te zien? 

Er is een verschil in betekenis als het gaat om ‘concreet zicht op legalisatie’ en ‘gedogen’.  

Concreet zicht op legalisatie is een objectieve, juridische uitzondering op de beginselplicht tot handhaving waardoor een bestuursorgaan moet afzien van handhaving. Gedogen is de situatie waarin de overheid weet dat er een overtreding plaatsvindt, maar besluit om (vooralsnog) geen handhavingsmiddelen in te zetten. Gedogen maakt de situatie niet legaal; de handeling blijft in strijd met de wet- en regelgeving. In beide gevallen is er (tijdelijk) geen sanctieoplegging, maar ze verschillen fundamenteel qua juridische status en verplichting.  

Voor de aangeschreven percelen is het, gezien de wet- en regelgeving, niet toegestaan om op deze gronden pioenrozen te telen. Dat is ook de reden waarom er in de vooraankondigingen vermeld staat dat er geen zicht is op legalisatie.  

Uit alle beleidsstukken bleek dat tuinbouw ongewenst is op locaties waar dat niet is toegestaan op grond van het bestemmingsplan. Zicht op legalisatie is een formeel aspect van het handhavingsonderzoek; het moet overduidelijk zijn dat er zicht is op beëindiging van de overtreding. Zicht op legalisatie moet ook concreet zijn. Dat was niet het geval. Nu de gemeente het voornemen heeft uitgesproken om beleid voor te bereiden over de wenselijkheid van tuinbouw en daarbij een positieve grondhouding heeft uitgesproken over pioenrozenteelt, kan bij de beoordeling van een aanvraag omgevingsvergunning daarop worden teruggevallen. Voor de duidelijkheid: er is nu nog geen concreet zicht op legalisatie, daarvoor moeten de pioentelers een omgevingsvergunning aanvragen welke vergund kan worden, vooruitlopend op nieuw beleid en het omgevingsplan. 

Wat doet het college voor de betrokken agrariërs?

Het college: ‘Wij zien de grote onzekerheid waar de agrarische ondernemers mee te maken hebben als gevolg van de handhavingskwestie. Van de gemeenteraad hebben wij een motie ontvangen, welke ons nog verder in staat stelt de mogelijkheden te onderzoeken en te ontdekken welk perspectief wij de ondernemers kunnen bieden. Wij willen een handelingsperspectief geven aan de ondernemers, voor de korte en lange termijn - voor de verschillende individuele situaties waarin ondernemers zich bevinden. 

Wij zullen bij de verdere behandeling van deze zaak aantoonbaar rekening houden met de levenscyclus van de pioenrozen en alle relevante individuele omstandigheden. 

Wij spannen ons in om tijdelijke vergunningen mogelijk te maken waar juridisch mogelijk, zodat er geen sprake meer is van een acuut onzekere situatie. In de tussentijd werken wij beleid uit en wijzigen wij het omgevingsplan, zodat ook op lange termijn duidelijkheid bestaat voor de ondernemers.’

Waarom is het telen van pioenrozen niet toegestaan? 

In het bestemmingsplan Landelijk gebied Opmeer 2014 is geregeld waar en hoe agrarische bedrijven zijn toegestaan. Akkerbouw en veeteelt is in het overgrote dele van het buitengebied mogelijk. Tuinbouw, waaronder de teelt van pioenrozen valt, is volgens het bestemmingsplan alleen toegestaan daar waar aangegeven op de plankaart. 

Is er sprake van een ‘fout’ in het omgevingsplan dat in 2014 werd goed gekeurd door de gemeenteraad?

Een veronderstelling waaruit de conclusie getrokken zou kunnen worden dat deze situatie voorkomen had kunnen worden?

Er is geen sprake van een ‘fout’. Er is eerder geen aanleiding geweest om te onderzoeken of pioenrozenteelt passend was binnen de regels van het bestemmingsplan, zoals de raad dat in 2014 heeft vastgesteld. De gemeenteraad heeft in 2014 het bestemmingsplan vastgesteld, waaronder de inhoud met betrekking tot het toestaan van verschillende teelten op verschillende percelen.

Het is niet mogelijk om dit direct te wijzigen. De gemeente heeft weliswaar een positieve grondhouding, maar moet wel onderzoeken waar en hoe tuinbouw mogelijk zou zijn. Tuinbouw kan namelijk gevolgen hebben voor de volksgezondheid, bodemgesteldheid en aanzien van het landschap. Om hierover weloverwogen beslissingen te kunnen nemen, is er tijd voor het onderzoek nodig en de daaropvolgende beraadslaging.

Maakt de gemeente met de start van de handhavingsprocedure onnodige juridische kosten die ten koste gaan gemeenschapsgelden?

Na de oproep tot handhaving van De groene Arabesk – is de gemeente verplicht de noodzakelijke juridische stappen te volgen zoals eerder aangegeven en start tegelijkertijd het onderzoek naar de mogelijkheden voor de betrokkenen.

Wanneer de gemeente een handhavingsverzoek ontvangt en er daadwerkelijk sprake is van een overtreding – en er als gevolg daarvan een handhavingstraject wordt gestart - dan zijn juridische kosten onontkoombaar.